Hoe Omrin jaarlijks 300.000 Nm³ aardgas bespaart

Vanuit de operatie ontstond een idee voor een bypassconstructie. De vraag was vervolgens of die oplossing technisch haalbaar en veilig was. Omrin schakelde daarvoor de expertise in van engineers van EIFFEL Engineering & Projects.

Het resultaat: een besparing van ruim 300.000 Nm³ aardgas per jaar, een terugverdientijd van minder dan één jaar en een aanzienlijke vermindering van de CO₂-uitstoot.

Waarom de warmtewisselaars regelmatig worden gereinigd

Bij de Reststoffen Energie Centrale (REC) van Omrin in Harlingen wordt afval verbrand om energie terug te winnen. Daarbij speelt de luchtvoorverwarmer (LUVO) een belangrijke rol.

Werkvoorbereider projecten Tjerk Jonker legt uit: "Om de verbrandingsketel te kunnen stoken, hebben we afval en lucht nodig. Die lucht zuigen we uit de afvalbunker en gaat vervolgens door de luchtvoorverwarmer. Dat doen we met warmtewisselaars om het verbrandingsproces te verbeteren. Doordat we ongefilterde lucht aanzuigen, vervuilen de warmtewisselaars met stof door de vettigheid in de lucht. Het gevolg is dat de eindtemperatuur niet wordt gehaald en de afvalverbranding niet optimaal verloopt."

Om de installatie goed te laten functioneren, moeten de warmtewisselaars drie tot vier keer per jaar worden gereinigd. Tijdens zo'n schoonmaakbeurt wordt de LUVO ongeveer zestien uur uitgeschakeld.

Een kostbaar proces

Het reinigen van de warmtewisselaars bracht jarenlang een uitdaging met zich mee.

"In die tijd verbranden we geen afval, maar zorgen we er wel voor dat de vuurhaard op temperatuur blijft", legt Tjerk uit. "Hiervoor gebruikten we aardgas. Uit berekeningen kwam naar voren dat dit voordeliger was dan afstoken en opstoken, dus leek het lang de enige oplossing.

De impact daarvan was aanzienlijk.

Niet alleen de kosten liepen op. Ook vanuit duurzaamheidsoogpunt voelde de situatie steeds minder logisch.

Op zoek naar een alternatief

Binnen Omrin werd al jaren gezocht naar een betere oplossing. Een van de eerste ideeën was akoestische reiniging. Daarbij worden trillingen opgewekt om het stof los te maken van de warmtewisselaars.

"We hebben geprobeerd de wisselaars te reinigen door grote scheepstoeters te installeren. Bij flink toeteren ontstaat een trilling waardoor het stof los zou moeten laten", vertelt Seerp Bosch, plantmanager. "Het resultaat was jammer genoeg niet optimaal, omdat het stof vettig en plakkerig is."

Het team ging daarom verder op zoek. Een tweede idee bleek veelbelovender: een bypass rond de luchtvoorverwarmer.

Van idee naar veilig ontwerp

Een slim idee alleen is niet voldoende. De voorgestelde bypass moest ook veilig zijn. Dat was een belangrijke randvoorwaarde, omdat medewerkers tijdens de reinigingswerkzaamheden in de LUVO aanwezig zijn. "Er zitten mensen op dat moment in die LUVO. Dus veiligheid is het allerbelangrijkste onderwerp. Zodra er maar één spoortje twijfel is, is het geen oplossing."

Om het ontwerp technisch door te rekenen en te toetsen aan alle veiligheids- en proceseisen, schakelde Omrin engineers van CLAFIS in, inmiddels onderdeel van EIFFEL.

Samen werkten beide partijen het concept uit tot een uitvoerbaar ontwerp en programma van eisen.

Een oplossing die direct resultaat oplevert

Na de ontwerpfase werd de bypass tijdens een geplande onderhoudsstop geïnstalleerd. De resultaten overtroffen de verwachtingen.

Naast de besparing op aardgas neemt ook de CO₂-uitstoot aanzienlijk af. "Bij benadering hebben we twee ton minder CO₂-uitstoot per keer", aldus Seerp.

En ook financieel maakt de oplossing direct verschil:

Volgens Omrin zit de winst echter niet alleen in het lagere gasverbruik. "Het proces kan gewoon doorgaan. Laten we zeggen dat we 500 ton afval extra kunnen doorzetten, dat levert ongeveer 35.000 euro op per reinigingsbeurt. Dat mogen we best meerekenen", zegt Seerp.

Per saldo bleek de terugverdientijd van de investering minder dan één jaar.

Procesengineering als verbindende schakel

Procesengineer Pieter Elgersma was vanuit CLAFIS betrokken bij de berekeningen van de bypass. Volgens hem zat de kracht van het project vooral in het feit dat het idee uit de operatie zelf kwam. "Het mooie aan dit project is dat de duurzame oplossing uit de organisatie zelf komt. Samen met een collega heb ik gekeken naar het huidige proces en het proces waar we naartoe moesten werken. Op basis daarvan hebben we een ontwerp gemaakt en een programma van eisen opgesteld."

Veiligheid stond daarbij continu centraal. "De veiligheid van de mensen die tijdens de reinigingsbeurten in de LUVO werken, had de hoogste prioriteit. Een belangrijke uitdaging waren de kleppen en de luchtstromen die daarlangs kunnen lekken. Dat kan gevaarlijke situaties opleveren. Daarom hebben we veel aandacht besteed aan de juiste lekklassen."

De volgende optimalisatieslag

Het succes van de bypass heeft binnen Omrin geleid tot nieuwe ideeën. Momenteel wordt onderzocht hoe ook op elektriciteitsverbruik kan worden bespaard. Daarbij wordt gekeken naar het slim inzetten van gereinigde rookgassen als alternatief voor elektrisch verwarmde luchtstromen.

Ook in dit traject wordt samengewerkt met de engineers die eerder betrokken waren bij het LUVO-project.

Samen werken aan duurzame verbeteringen

Wat begon als een idee van de werkvloer groeide uit tot een oplossing met grote impact. Door praktijkkennis, procesengineering en veiligheid vanaf het begin samen te brengen, realiseerde Omrin een besparing van ruim 300.000 Nm³ aardgas per jaar.

Het project laat zien dat verduurzaming niet altijd begint met nieuwe technologie. Soms begint het met een goed idee, de juiste expertise en de bereidheid om bestaande processen kritisch tegen het licht te houden.