Samen werken aan warmte: zorgvuldig proces richting aardgasvrij De Maten

De uitdaging: een wijk in beweging krijgen

De wijk De Maten in Apeldoorn moet uiteindelijk van het aardgas af. Maar hoe zorg je ervoor dat bewoners meebewegen met zo’n impactvol traject? En hoe breng je techniek, beleid en maatschappelijke realiteit met elkaar in balans?

De gemeente stond voor een dubbele opgave: het ontwikkelen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij en het activeren van duizenden huishoudens om energie te besparen. Daarbij was het essentieel om de stemmen in de wijk te horen. Van de bewonersinitiatieven, woningcorporaties en actieve energiecoöperatie tot individuele bewoners die zich zorgen maken over hun energierekening of het verlies van hun vertrouwde cv-ketel.

De energietransitie is in de praktijk niet alleen een technische, maar vooral ook een sociale transitie. Esther: “Mensen maken keuzes over hun eigen huis en dat gaat gepaard met sentiment. Dat vraagt om meer dan een beleidsplan van de gemeente. Het vraagt om luisteren, begrip en betrokkenheid.”

De aanpak: integraal proces met mens en techniek

EIFFEL Projects werkte anderhalf jaar lang mee in het gemeentelijke projectteam. Esther vervulde de rol van procesmanager, met daarnaast 3 andere EIFFEL-collega’s in rollen als projectleider, junior adviseur en technisch ondersteuner.

De aanpak werd gefaseerd en mensgericht. In de eerste fase begeleidde het team de technische onderzoeken en bronnenstrategie: welke warmteoplossingen zijn haalbaar per deelgebied? Vervolgens werd gewerkt aan een uitgebreid afwegingskader om de mogelijke warmteoplossingen te duiden. Ook ontwikkelden ze een isolatiestrategie om bewoners stap voor stap te activeren tot verduurzaming. 

Tegelijkertijd investeerde het team intensief in participatie. Er werden straatgesprekken gevoerd, enquêtes uitgezet en buurtbijeenkomsten georganiseerd. Ook werd een meedenkgroep samengesteld die een goede afspiegeling van de wijk vormde. “Juist door die combinatie van datagedreven analyses én aandacht voor bewonerservaringen, konden we tot gedragen keuzes komen”, vertelt Esther.

EIFFEL Projects bracht niet alleen extra capaciteit, maar ook een verbindende manier van werken mee. “Doordat we met meerdere collega’s in het team zaten, konden we opener sparren. Tegelijkertijd integreerden we goed in het gemeenteteam. We werken als één geheel.”

Het resultaat: richting en vertrouwen voor de volgende stap

De Maten staat aan de vooravond van een grote stap: de voorlopige keuze voor collectieve warmteoplossingen ligt op tafel. In sommige delen van de wijk lijkt een warmtenet haalbaar, elders zijn warmtepompen realistischer. De gemeente bereidt zich nu voor op de uitwerking en besluitvormingsprocedure voor deze voorlopige keuzes. 

Dankzij de inzet van het team is er een zorgvuldige afweging gemaakt, op basis van inhoudelijke analyses en maatschappelijke input. De gemeente beschikt nu over een heldere isolatie- en bronnenstrategie met afwegingskader. Bewoners zijn op allerlei manieren betrokken en weten wat de volgende stap is. Het gemeenteteam kan verder bouwen op de fundamenten die samen zijn gelegd. 

Reflectie: de sociale energietransitie vraagt om generalisten

De ervaring in De Maten benadrukt dat een succesvolle energietransitie vraagt om generalisten die kunnen schakelen tussen techniek, beleid en gedrag. Esther: “Gemeenten hebben mensen nodig die belangen kunnen verbinden. Die zien waar het schuurt en daar beweging en verbinding brengen.”

Voor andere gemeenten is de les duidelijk: investeer in een duidelijke visie op participatie, wees glashelder over de kaders en zorg voor een multidisciplinair team waarin ook de sociale dimensie serieus wordt genomen. “Als bewoners op verschillende manieren kunnen meepraten en weten welke stap ze kunnen zetten, dan heb je als gemeente al veel gewonnen.”