Grondstoffen als verborgen kapitaal van gemeenten

Die materialen worden vaak gezien als restwaarde of afval. In werkelijkheid vertegenwoordigen ze een financiële positie die zelden wordt meegenomen in begrotingen of investeringsbeslissingen.

De vraag is niet of deze waarde bestaat, maar waarom die zo weinig zichtbaar is.

Onzichtbare waarde door gebrek aan inzicht

De belangrijkste reden ligt niet in boekhoudregels, maar in informatie. Veel gemeenten weten simpelweg niet:

• welke materialen aanwezig zijn
• waar deze zich bevinden
• in welke kwaliteit ze verkeren
• en wanneer ze beschikbaar komen

Zolang dat inzicht ontbreekt, ontstaat er geen markt. Zonder markt is er geen prijs en zonder prijs blijft financiële waardering uit. Het gevolg: grondstoffen blijven buiten beeld in financiële afwegingen.

Tegelijkertijd worden gemeentelijke bezittingen vaak lineair afgeschreven tot nul. Daarmee gaat alle potentiële restwaarde verloren in de boeken, terwijl die in de praktijk nog aanwezig is.

Van afschrijving naar waardecreatie

In een circulaire economie verandert dat perspectief. Materialen behouden hun waarde doordat ze opnieuw worden ingezet of verkocht.

Dat vraagt om een andere manier van denken. Niet alles wat ‘afgeschreven’ is, is waardeloos. Sterker nog: het negeren van restwaarde leidt tot verkeerde financiële keuzes.

Een concreet voorbeeld laat zien hoe groot dat effect kan zijn. Materialen worden soms verkocht tegen marginale prijzen, om vervolgens later tegen een veelvoud daarvan weer te worden ingekocht. Dat is geen incident, maar een symptoom van een systeem waarin waarde niet zichtbaar is.

Door restwaarde mee te nemen in financiële sturing kunnen kapitaallasten dalen en ontstaat ruimte voor nieuwe investeringen.

Informatie als sleutel tot een circulaire economie

De circulaire economie faalt niet op ambitie of techniek, maar op informatie. Pas wanneer materialen een “identiteit” krijgen — inzichtelijk, traceerbaar en waardeerbaar — kunnen ze onderdeel worden van financiële besluitvorming.

Daar ligt ook de sleutel voor gemeenten. Door materiaalstromen in vastgoed en infrastructuur inzichtelijk te maken, ontstaat een nieuwe categorie in de balans: de grondstoffenvoorraad.

Met dat inzicht kunnen gemeenten:

• beter sturen op onderhoud en vervanging
• grondstoffen hergebruiken of verhandelen
• en financiële keuzes maken op basis van werkelijke waarde

Een strategische keuze

De stap naar een circulaire economie vraagt om meer dan alleen techniek. Het vraagt om een strategische keuze.

Gemeenten kunnen ervoor kiezen om actief aanbieder van circulaire grondstoffen te worden. Daarmee ontstaat niet alleen een bijdrage aan duurzaamheid, maar ook een versterking van de financiële positie.

Juist in een periode van toenemende druk op budgetten is dat geen bijzaak, maar een kans. De grondstoffen zijn al aanwezig. Het verschil zit in hoe ermee wordt omgegaan.