4 min leestijd
Risicomanagement als projectbeheersingsaspect
- EIFFEL Project Controls
Of het nu gaat om de aanleg van een weg, een tunnel of een windmolenpark: bouwprojecten in de openbare ruimte zijn kostbaar en hebben vrijwel altijd impact op hun omgeving. Voor opdrachtgevers én voor de BV Nederland is het dan ook essentieel dat deze projecten binnen planning en budget worden gerealiseerd. Risicomanagement speelt daarin een sleutelrol. Het vergroot de voorspelbaarheid en helpt om grip te houden op tijd, geld, veiligheid en omgeving. In dit artikel lees je wat risicomanagement binnen projectbeheersing inhoudt, hoe risicoanalyses worden uitgevoerd en hoe dit er in de praktijk uitziet.
Wat is risicomanagement in een project?
Risicomanagement richt zich op het identificeren, analyseren en beheersen van onzekerheden die het projectresultaat kunnen beïnvloeden. Het doel is niet om alle risico’s te vermijden, maar om ze bewust en beheersbaar te maken. Daarmee vergroot je de kans dat een project volgens planning en binnen budget wordt afgerond.
Goede risicobeheersing draagt niet alleen bij aan voorspelbaarheid in tijd en geld, maar ook aan:
- veiligheid
- imago
- omgevings- en verkeershinder
Idealiter bestaat er vroeg in het project overeenstemming tussen opdrachtgever en opdrachtnemer over wie welk risico draagt en wie verantwoordelijk is voor de bijbehorende beheersmaatregelen.
Soorten risico’s binnen projecten
In een project spelen verschillende typen risico’s, die niet allemaal dezelfde scope of invloed hebben.
- Projectrisico’s
Dit zijn risico’s die meerdere disciplines raken en het projectresultaat als geheel kunnen beïnvloeden. - Financiële risico’s
Bijvoorbeeld onzekerheden in aantallen uren, materiaalprijzen of tarieven. - Externe risico’s
Risico’s waarop een projectorganisatie weinig tot geen invloed heeft, zoals geopolitieke ontwikkelingen of grondstofschaarste.
Juist deze externe risico’s zijn belangrijk om expliciet te bespreken met de opdrachtgever. Niet om ze op te lossen, maar om verrassingen te voorkomen en verwachtingen te managen.
Opdrachtgever versus opdrachtnemer
Opdrachtgevers en opdrachtnemers kijken vaak vanuit een ander perspectief naar risico’s:
- Opdrachtnemers focussen vooral op risico’s in tijd en geld
- Opdrachtgevers hechten veel waarde aan imago, veiligheid en omgevingshinder
Veiligheid is een gedeeld belang. Sommige risico’s liggen duidelijk bij één partij, zoals het tijdig verleggen van kabels en leidingen. In andere gevallen kan de opdrachtnemer bijdragen aan het beheersen van opdrachtgeversrisico’s.
Een voorbeeld is netcongestie. Hoewel dit primair een opdrachtgeversrisico is, kan een aannemer meedenken over tijdelijke oplossingen, zoals het inzetten van aggregaten. Transparantie over kosten en gevolgen is daarbij essentieel.
Het risicoregister als basis
Alle geïdentificeerde projectrisico’s worden vastgelegd in het risicoregister. Per risico bevat dit onder andere:
- kans van optreden
- impact op planning en budget
- beheersmaatregelen
- restkans na beheersing
- verantwoordelijkheden
In de tenderfase is het register vaak nog globaal. Naarmate het project zich ontwikkelt, worden risico’s concreter en gedetailleerder. Belangrijk is dat opdrachtgever en opdrachtnemer hetzelfde beeld hebben van het register en elkaars verantwoordelijkheden.
Van risicoregister naar risicoanalyse
Een risicoanalyse maakt inzichtelijk hoe risico’s de planning daadwerkelijk beïnvloeden. Hiervoor moet de planning eerst op orde zijn. Dat betekent onder andere:
- een gesloten netwerk
- beperkt gebruik van constraints
- realistische activiteitenduren
- toetsing met een Schedule DCMA check
De analyse zelf wordt uitgevoerd in tools zoals Oracle Primavera Risk Analysis (OPRA) of Safran Risk. De planning en het risicoregister worden gekoppeld en aangevuld met normale onzekerheden. Daarna volgt een Monte Carlo‑simulatie.
Probabilistisch plannen: van zekerheid naar kans
Een deterministische planning laat zien hoe een project idealiter verloopt, zonder rekening te houden met onzekerheden. De opleverdatum is daarmee theoretisch.
Door risico’s probabilistisch toe te voegen, ontstaat een realistischer beeld van de haalbaarheid. De uitkomsten worden weergegeven in een kansverdeling, vaak met een P85‑waarde als stuurpunt. Dit betekent dat er 85% zekerheid is dat het project voor die datum wordt afgerond.
Omdat risico’s en omstandigheden gedurende het project veranderen, is het belangrijk deze analyse periodiek te herhalen.
Risicoanalyse in de praktijk
In de uitvoering wordt het risicoregister continu onderhouden. De risicomanager overlegt regelmatig met risicoverantwoordelijken om:
- bestaande risico’s te actualiseren
- beheersmaatregelen te evalueren
- nieuwe risico’s toe te voegen
De planning wordt eveneens periodiek geactualiseerd en opnieuw getoetst.
Een belangrijk resultaat van de risicoanalyse is de tornadografiek, waarin de grootste risico’s zichtbaar worden gemaakt. Deze toprisico’s zijn vooral relevant voor het management en zouden moeten aansluiten bij het ‘onderbuikgevoel’ over het project. Is dat niet zo, dan vraagt de kwantificering om herziening.
Integrale aanpak bij EIFFEL Project Controls
Bij EIFFEL Project Controls staat een integrale kijk op projectbeheersing centraal. Zeker wanneer meerdere partijen betrokken zijn, kijken wij verder dan individuele scopes en kritieke paden.
We nemen ook risico’s mee die buiten het kritieke pad vallen en kijken naar overkoepelende factoren, zoals logistiek, waterhuishouding en raakvlakken tussen partijen. Door planningen en risico’s samen te brengen in één integraal risicodossier ontstaat overzicht en transparantie.
Daarmee ondersteunen we opdrachtgevers bij het maken van onderbouwde keuzes en dragen we bij aan voorspelbare, beheersbare projecten.
