3 min leestijd
Gemeente Haarlemmermeer pakt oneigenlijk grondgebruik aan
- EIFFEL
Oneigenlijk grondgebruik is een groeiend én gevoelig dossier voor veel gemeenten. Inwoners nemen gemeentegrond in gebruik en kunnen via verjaring formeel eigenaar worden. Dit kost gemeenten niet alleen grond, maar belemmert ook maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en de energietransitie.
Ook in Haarlemmermeer speelde dit vraagstuk al langer. De complexiteit nam toe, net als de urgentie om op te treden. Reden genoeg voor de gemeente om het vraagstuk projectmatig en met meer focus aan te pakken. EIFFEL werd ingeschakeld en consultant Nienke Kroeze kreeg de regie.
De uitdaging: versnippering doorbreken, eigendom veiligstellen
Sinds 2013 werkte de gemeente al aan dit thema, maar het tempo was laag. Met de oude werkwijze zou het jaren duren om alle dossiers af te ronden. Ondertussen groeide het risico op verjaring.
In de jongere wijken (vanaf bouwjaar 2003) koos Haarlemmermeer voor een andere aanpak. Het college besloot tot een scherpe prioritering: eerst deze wijken, met afgebakend budget en bestuurlijk commitment. Gemeentegrond moet behouden blijven voor de publieke zaak, en dat vraagt om regie.
Onze rol: projectleiding met structuur
Vanuit Team Grondgebruik & Vastgoed van EIFFEL werd Nienke in februari 2025 aangesteld als projectleider. Ze is verantwoordelijk voor de volledige aansturing van het project Jongere Wijken. Van overleg met de opdrachtgever en interne teams tot rapportages en voortgang, kosten, opbrengsten en verwachte knelpunten. Ze stuurt ook drie projectmedewerkers aan, waarvan twee net gestart zijn in het snippergroenvak.
Voor mij was het belangrijk om dit project vanaf de basis goed neer te zetten. Iedereen meekrijgen, duidelijke afspraken maken, helder communiceren. Dat zijn de succesfactoren.”
Nienke Kroeze - Consultant EIFFEL
Aanpak: integraal, gefaseerd en data-gedreven
De gemeente had al veel voorwerk gedaan: een volledige inventarisatie van het mogelijk oneigenlijk grondgebruik in de jongere wijken. Dat leverde 774 dossiers op. Deze werden door Nienke overgezet naar een centrale voortgangslijst. Het project werd in fases opgedeeld om per stap duidelijke beslissingen te nemen.
Met communicatie, juridisch advies en gebiedsmanagers is de aanpak afgestemd. Bewoners krijgen een heldere brief over het project en hun situatie. Bij oneigenlijk grondgebruik volgen drie routes: ontruimen, legaliseren via verkoop of – bij hoge uitzondering – bruikleen.
De onderbouwing komt uit luchtfoto’s, BAG-gegevens en kadastrale kaarten. Soms is een beoordeling ter plekke nodig. Atypische gevallen, zoals losstaande plantenbakken, krijgen lagere prioriteit.
Resultaten: eerste successen en ambitie
De eerste dossiers zijn inmiddels afgerond. Soms bleek geen sprake van oneigenlijk gebruik, bijvoorbeeld als een haag op gemeentegrond stond. Andere dossiers zijn beëindigd omdat erfgrenzen juist zijn aangehouden.
De ambitie is fors: binnen anderhalf jaar alle 774 dossiers afhandelen. Dat vraagt om strakke regie, goede samenwerking met bewoners en juridische borging via notariële aktes.
We willen zoveel mogelijk legaliseren of beëindigen. Zo verkleinen we juridische risico’s en maken we ruimte voor toekomstige opgaven zoals de energietransitie.
Nienke Kroeze - Consultant EIFFEL
Heldere kaders en bestuurlijk draagvlak
In een politiek gevoelig dossier is beleid alleen niet genoeg. Het moet helder zijn, gedragen worden én uitgelegd kunnen worden aan bewoners, pers en politiek.
Nienkes advies aan andere gemeenten: “Zorg dat je beleid staat als een huis. Regel bestuurlijk draagvlak vooraf. Wethouders en raadsleden moeten het beleid kennen én uitdragen.”
Een bijzonder project
Voor Nienke is dit haar eerste rol als projectleider: een stevige klus én een kans om bij te dragen aan maatschappelijke thema’s als klimaat, ruimte en juridische duidelijkheid. “Ik merk dat als je zelf duidelijk bent, anderen sneller meegaan. Dat geldt voor collega’s én bewoners.”
