2 min leestijd
Oneigenlijk grondgebruik: hoe gemeenten juridisch correct handelen
- Team EIFFEL
Oneigenlijk grondgebruik, ook wel snippergroen genoemd, is al jaren een heet hangijzer voor gemeenten. Vaak lukt het om met bewoners afspraken te maken over koop, huur of teruggave van gemeentegrond. Maar wat als bewoners niet reageren of weigeren mee te werken? Is eigenrichting dan een optie, of loopt de gemeente juridische risico’s?
Eigenrichting betekent dat een gemeente zelf, zonder tussenkomst van de rechter, de grond ontruimt. Dat klinkt daadkrachtig, maar is in principe verboden. Alleen in specifieke gevallen, bijvoorbeeld bij doorschietende wortels (artikel 5:44 BW), is er ruimte voor eigen optreden.
Als een gemeente haar eigendom wil beschermen, moet dat via de formele weg: met een revindicatievordering (artikel 5:2 BW). Pas na een gerechtelijk vonnis mag een deurwaarder optreden. Ontruimt de gemeente toch zonder titel, dan kan de bezitter binnen een jaar een bezitsactie instellen. Zelfs als de gemeente formeel gelijk heeft, wijst de rechter zo’n vordering vaak toe. Daarbij kan de gemeente ook aansprakelijk zijn voor schadevergoeding, zoals bleek in een zaak waarbij Rotterdam €30.000 moest betalen na het eigenmachtig verwijderen van pontons.
Nuances in rechtspraak
De rechtspraak laat zien dat niet elke actie automatisch als verboden eigenrichting wordt gezien. Soms kan een gemeente ingrijpen om bijvoorbeeld toegang tot eigen grond te herstellen, zolang er geen eigendomspretenties van de ander worden genegeerd en geen sprake is van complete verwijdering. Maar dit vraagt om zorgvuldigheid.
Praktische overwegingen
Ook al lijkt eigenrichting soms sneller of praktischer, het is juridisch en politiek riskant. Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie en moeten zorgvuldig handelen, zeker bij betwiste eigendomsgrenzen of mogelijke verjaring. Goede communicatie over vervolgstappen en het correct volgen van juridische procedures zijn essentieel.
Conclusie
Kortom: eigenrichting kan op korte termijn verleidelijk lijken, maar levert vaak meer risico’s dan oplossingen op. Zorg dat u als gemeente binnen de kaders van wet en rechtspraak opereert, en laat u waar nodig adviseren door specialisten. Zo voorkomt u niet alleen juridische procedures, maar behoudt u ook het vertrouwen van bewoners en de rechtsorde.
