2 min leestijd
Een voorbereidingsbesluit kan leiden tot aanzienlijke schade
- Thorbecke
Onder de Omgevingswet maakt een voorbereidingsbesluit direct onderdeel uit van het omgevingsplan. Daarmee kan het – anders dan onder de oude Wro – direct leiden tot nadeelcompensatie. RO-jurist Thea de Ruijter legt uit hoe dit werkt en waarom het financieel risicovol kan zijn om zonder risicoanalyse zo’n besluit te nemen.
Wat is een voorbereidingsbesluit onder de Omgevingswet?
Op grond van artikel 4.14 Ow kan de gemeenteraad een voorbereidingsbesluit nemen om ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen te blokkeren. Het besluit:
- geldt voor maximaal anderhalf jaar
- mag niet worden herhaald met hetzelfde doel
- maakt direct deel uit van het omgevingsplan
- kent géén aanhoudingsplicht
Omdat het besluit direct onderdeel uitmaakt van het geldende planologische regime, kan het als schadebesluit kwalificeren – met directe gevolgen voor de financiële aansprakelijkheid van de gemeente.
Wanneer is nadeelcompensatie mogelijk?
Het antwoord hangt af van de vorm van het verbod:
- Een direct verbod op een activiteit (art. 4.14 lid 3 onder a, Ow)
Dit valt onder artikel 15.1 lid 1 onder d Ow en geldt als schadebesluit. Nadeelcompensatie is dan mogelijk. - Een verbod om zonder vergunning of melding een activiteit te verrichten
Hiervoor geldt artikel 15.1 lid 2 Ow: het besluit over de vergunning is bepalend, niet het voorbereidingsbesluit. - Maatwerkvoorschriften of vergunningsvoorschriften (art. 4.14 lid 3 onder b, Ow)
Ook hier geldt: het maatwerkvoorschrift of de vergunning vormt het schadebesluit, niet het voorbereidingsbesluit. - Buiten toepassing verklaren van regels (art. 4.14 lid 3 onder d, Ow)
Deze kunnen wél direct tot schade leiden en dus tot nadeelcompensatie.
Risico op schade: voorkomen of accepteren?
Omdat een voorbereidingsbesluit vaak zonder voorafgaande kennisgeving wordt genomen, is er zelden sprake van passieve risicoaanvaarding. Ook actieve risicoaanvaarding is niet vanzelfsprekend. Dit maakt schadeclaims aannemelijker.
Wilt u dat risico beperken, dan kan het verstandiger zijn om eerst een kennisgeving te doen en pas een jaar later het omgevingsplan te wijzigen. Daarmee wordt het risico op schade verkleind, maar loopt u wél het risico dat in de tussenliggende periode ongewenste ontwikkelingen doorgaan.
Een goede risicoanalyse helpt bij het maken van een afgewogen keuze.
Conclusie
Een voorbereidingsbesluit onder de Omgevingswet is krachtiger dan voorheen, maar ook risicovoller. Vooral bij directe verboden of het buiten toepassing verklaren van regels ligt schade op de loer. Houd rekening met de financiële gevolgen en bepaal per casus of een voorbereidingsbesluit werkelijk de beste route is.
