2 min leestijd
Overgangsrecht planschade: waar valt uw casus?
- Thorbecke
10 april 2024 - Nieuwe wetgeving zorgt vaak voor een grijs gebied. De periode tussen oud en nieuw recht roept vragen op. Zeker bij het overgangsrecht voor planschade in de Omgevingswet. Dit overgangsrecht zou moeten voldoen aan drie uitgangspunten: rechtszekerheid, eenvoud en uitvoerbaarheid. Toch levert het in de praktijk juist complexiteit op. Hoe kan dat? En belangrijker: wat betekent dit voor uw gemeente?
Het probleem in een notendop
Iemand die schade claimt na het verstrijken van de overgangstermijn, maar binnen de wettelijke verjaringstermijn, komt in een niemandsland terecht. Er bestaat dan geen juridische basis meer om het verzoek te behandelen.
Verjaringstermijn versus overgangstermijn
Om het probleem goed te begrijpen, moet u het verschil kennen tussen:
- Verjaringstermijn: Periode waarbinnen een verzoek om schadevergoeding kan worden ingediend (vijf jaar na onherroepelijk worden van een besluit)
- Overgangstermijn: Periode waarbinnen een schadeverzoek nog onder het oude recht kan worden behandeld (vijf jaar na inwerkingtreding Omgevingswet)
In veel gevallen lopen deze termijnen gelijk op. Maar wanneer er beroep wordt ingesteld, wordt een besluit pas later onherroepelijk. Daardoor ontstaat een tijdskloof die tot problemen leidt.
Een praktijkvoorbeeld
Stel, er wordt een bestemmingsplan vastgesteld (september 2023) voor twintig nieuwe woningen. Na een beroepsprocedure wordt dit plan onherroepelijk in februari 2025.
Als iemand in oktober 2029 een schadeverzoek indient, ontstaat een probleem:
- Dit is binnen de verjaringstermijn (vijf jaar na onherroepelijk worden)
- Maar buiten de overgangstermijn (vijf jaar na inwerkingtreding Omgevingswet, dus na januari 2029)
Het resultaat? Deze aanvraag valt tussen wal en schip:
- Het oude recht is niet meer van toepassing (overgangstermijn verstreken)
- De Omgevingswet biedt geen uitkomst (het tijdelijke deel omgevingsplan geldt niet als rechtstreekse schadeoorzaak)
- De verleende omgevingsvergunning kan evenmin als schadeoorzaak worden aangemerkt
- Ook via de Awb is er geen oplossing
De conclusie
Degene die schade lijdt, wordt onevenredig benadeeld. De termijn waarbinnen daadwerkelijk een tegemoetkoming geclaimd kan worden, is korter dan de wettelijke termijn van vijf jaar. Dit komt omdat het overgangsrecht geen rekening houdt met het feit dat een besluit eerst onherroepelijk moet zijn voordat schade geclaimd kan worden.
Wat kunt u doen?
Als gemeente of adviseur is het belangrijk om:
- Actief te communiceren over deze beperking in het overgangsrecht
- Alert te zijn op schadeclaims die in dit grijze gebied kunnen vallen
- Juridisch advies in te winnen als u met deze situatie geconfronteerd wordt
